سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

294

تاريخ ايران ( فارسى )

كه بر روى تخت يا بالاى اسب نشسته‌اند . زمينهء اين ظروف اغلب سفيد و نقش‌هاى آن طلائى است . بعضى نمونه‌هاى آن نيز داراى زمينهء سفيد يا كم‌رنگ و نقوش شفاف و لعابى و برخى ديگر داراى متن آبى و رنگ‌آميزى سياه است . روى يكى از اين ظروف تاريخ 619 هجرى ( 1222 م ) ثبت شده است ، حتى در قرون بعد و همچنين ظروف سفالى جديد ايران كه داراى متن سفيد ( كرم ) و گلهاى رنگين مىباشد درخور مطالعه و داراى جنبهء فنى و زيبائى است . قالى قالى ايران يكى از مسائل قابل ملاحظه و اگرچه تاكنون كتابها در اين زمينه نوشته شده ولى باز در اطراف آن مىتوان بيش از اين قلمفرسائى كرد ، زيرا هنوز مجموعهء كاملى در اين موضوع منتشر نگرديده - است . قالى از خيلى قديم در ايران معمول و برخى آن را از سه هزار سال قبل از ميلاد نيز دانسته‌اند . سرجرج بردود « 1 » معتقد است صنعت قالى در اصول فنى و مواد صنعتى آن از روز اول تاكنون در ايران تغييرى نكرده است ، ولى با اينحال بايد دانست كه ورود اسلام بايران در نقش قالى تأثير مهمى داشته و آن را ميتوان به دو قسمت متمايز تقسيم نمود : الف - نقش‌هاى مخصوص فكر و ذوق اهل تشيّع كه عبارت از نقوش حيوانات ، گلها و شكوفه‌ها ، درختان ، مارپيچ ، بوتهء جقه ، اسليمى كه در بعضى موارد متضمن خطوط و نوشته‌هائى نيز مىباشد . ب - نقوش مخصوص فكر خشك اهل تسنن كه عبارت از اشكال هندسى و كثير الاضلاع مىباشد ، مانند نقش « بازوبند « 2 » » قالى تركمنى . پيشرفت حيرت‌انگيز ايران در كشيدن صورت انواع گلها ، اشكال هندسى ، نقوش درهم عربى ما را مديون خود ساخته ، چنان كه بسيارى از نقوش پرده‌ها ، كاغذهاى ديوارى ( نقشه‌دار ) ، قاليها و بعضى

--> ( 1 ) - Sir Ceorge Birdwood ( 2 ) - بازوبند عبارتست از يك قوطى كوچك فلزى كه قرآن را در آن جاى داده براى حفظ از اجنه و شياطين بر بازو مىبندند . ( مؤلف )